Tiếp theo thành công của Hội nghị diễn ra ngày 31/7/2026 tại tỉnh Đồng Tháp, ngày 14/8/2026, tại Thanh Hóa, Bộ Công Thương tiếp tục tổ chức Hội nghị phổ biến Thông tư hướng dẫn các địa phương khu vực phía Bắc thực hiện một số tiêu chí thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Công Thương.
Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 được ban hành kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg ngày 29/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 15/02/2026. Đây là căn cứ để các địa phương tổ chức triển khai, đánh giá và công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới trong giai đoạn 2026-2030.
.jpeg)
Toàn cảnh Hội nghị
Nhằm hướng dẫn các địa phương thực hiện tốt một số tiêu chí thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 thuộc phạm vi quản lý, Bộ Công Thương giao Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (ĐCK) chủ trì, phối hợp cùng một số đơn vị thuộc Bộ (Cục Điện lực, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Cục TMĐT và Kinh tế số) tổ chức các hội nghị hướng dẫn triển khai. Trong đó, Đại diện Cục Điện lực hướng dẫn về: “Nội dung tiêu chí số 2.4: Tỷ lệ hộ có đăng ký trực tiếp và được sử dụng điện sinh hoạt, sản xuất đảm bảo an toàn, tin cậy và ổn định”; Đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước hướng dẫn về: “Nội dung tiêu chí số 2.5: Cơ sở hạ tầng thương mại nông thôn” và các nội dung hướng dẫn được phân công tại Chương trình; Đại diện Cục TMĐT và Kinh tế số hướng dẫn về: “Nội dung tiêu chí số 7.3: Triển khai hiệu quả hoạt động TMĐT”.
Không chỉ đo “có hay không”, mà phải đo được hiệu quả
Tại Hội nghị, ông Nguyễn Hữu Tuấn - Giám đốc Trung tâm Phát triển TMĐT và Công nghệ số (eComDX) - Đơn vị được Cục TMĐT và Kinh tế số giao nhiệm vụ hướng dẫn triển khai Tiêu chí 7.3 về TMĐT trong xây dựng nông thôn mới tại các địa phương giai đoạn 2026-2030 đã giới thiệu cụ thể về Tiêu chí 7.3, giải đáp những thắc mắc trong quá trình triển khai, đồng thời, gợi mở nhiều cách làm thiết thực để đạt được mục tiêu xây dựng xã TMĐT có hoạt động hiệu quả.
.jpeg)
Ông Nguyễn Hữu Tuấn - Giám đốc eComDX trình bày tham luận tại Hội nghị
Ông Tuấn cho rằng, TMĐT tại cấp xã không chỉ giới hạn ở hoạt động mua bán hàng hóa mà còn bao gồm các dịch vụ du lịch trực tuyến, kinh doanh ẩm thực trực tuyến, vận tải công nghệ, giao hàng và các dịch vụ số khác. Các chủ thể tham gia cũng rất đa dạng, từ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh đến cá nhân kinh doanh.
Theo ông Tuấn, “không thể chỉ đếm số lượng gian hàng, số buổi tập huấn hay lượng sản phẩm được đưa lên môi trường số để kết luận về hiệu quả TMĐT của một địa phương”. Một địa phương có thể có đầy đủ báo cáo về số lớp tập huấn, số người tham dự, số sản phẩm được quảng bá; nhưng những con số đó chưa đủ để phản ánh đầy đủ hiệu quả nếu không biết có bao nhiêu chủ thể thực sự ứng dụng, bao nhiêu đơn hàng được phát sinh, doanh thu trực tuyến đạt bao nhiêu và thị trường được mở rộng như thế nào.
Trong quá trình triển khai Tiêu chí 7.3, yêu cầu đặt ra không chỉ là xác định địa phương đã triển khai những hoạt động gì, mà quan trọng hơn là chứng minh được các hoạt động TMĐT đang tạo ra giá trị kinh tế thực tế như thế nào. Việc kết hợp dữ liệu từ hoạt động kinh doanh, nền tảng số, logistics, khảo sát chọn mẫu và dữ liệu quản lý nhà nước được xem là hướng tiếp cận quan trọng để nâng cao tính khách quan, minh bạch trong đánh giá.
Ông nhấn mạnh: “Việc triển khai Tiêu chí 7.3 trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu thay đổi về “chất”, từ “có hoạt động TMĐT” sang “TMĐT tạo ra giá trị”. Từ đó, ông định nghĩa, triển khai hiệu quả hoạt động TMĐT là việc xã thiết lập được hạ tầng, hệ sinh thái hoặc vận hành đồng bộ, nơi các chủ thể kinh doanh sử dụng thành thạo kỹ năng số để trực tiếp phân phối, bán sản phẩm qua các nền tảng số nhằm mang lại hiệu quả kinh tế thực tế, tối ưu logistics và truy xuất nguồn gốc sản phẩm minh bạch”.
Để đạt được điều đó, ông Tuấn gợi ý, địa phương cần tiếp cận TMĐT từ góc độ một hệ sinh thái kinh tế, trong đó con người, nền tảng, logistics, dữ liệu và cơ chế quản lý cùng tham gia vào một chuỗi giá trị thống nhất.
Đặc biệt, việc kết hợp dữ liệu logistics, dữ liệu nền tảng, khảo sát chọn mẫu, dữ liệu kinh tế - xã hội và dữ liệu quản lý thuế sẽ tạo cơ sở để địa phương từng bước lượng hóa quy mô hoạt động TMĐT, thay vì chỉ đánh giá dựa trên những minh chứng mang tính “có hoạt động”.
Ba trụ cột và năm bước triển khai
Tiêu chí 7.3 được cấu thành từ ba nhóm nội dung lớn gồm: năng lực và kỹ năng số, hệ sinh thái cộng đồng địa phương và mức độ triển khai hoạt động TMĐT. Trong phần trình bày tại Hội nghị, Giám đốc eComDX đã lượng hóa các nhóm chỉ tiêu này theo các mức đánh giá cụ thể.
Tuy nhiên, xét từ góc độ tổ chức triển khai, ông Tuấn lưu ý, ba nhóm nội dung không nên được nhìn nhận như những cấu phần tách rời. Đại diện đến từ Cục TMĐT và Kinh tế số cho rằng, một địa phương có thể tổ chức nhiều chương trình đào tạo, nhưng nếu chủ thể kinh doanh không vận dụng được kiến thức vào hoạt động bán hàng thì hiệu quả còn hạn chế. Ngược lại, nếu có hệ sinh thái hỗ trợ nhưng không phát sinh giao dịch, không tạo ra doanh thu hoặc không mở rộng được thị trường thì cũng chưa thể phản ánh đầy đủ hiệu quả của TMĐT.
Theo ông Tuấn, điểm mới trong cách tiếp cận Tiêu chí 7.3 là yêu cầu kết nối dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị.
Dữ liệu về hoạt động TMĐT có thể nằm ở nhiều nơi: Cơ quan quản lý nhà nước nắm dữ liệu hành chính; Đơn vị bưu chính nắm dữ liệu giao nhận; Nền tảng công nghệ nắm dữ liệu giao dịch hoặc hoạt động của nhà cung cấp dịch vụ; Cơ quan thuế nắm dữ liệu kê khai và nghĩa vụ thuế; Địa phương có dữ liệu kinh tế - xã hội; Chính các chủ thể kinh doanh có thông tin về doanh thu và tỷ trọng bán hàng trực tuyến… “Nếu các nguồn dữ liệu này được khai thác riêng rẽ, bức tranh về TMĐT sẽ thiếu tính toàn diện. Ngược lại, khi có cơ chế phối hợp, dữ liệu có thể được sử dụng để đối chiếu, hiệu chỉnh và kiểm chứng lẫn nhau”, ông Tuấn khẳng định.
Vì vậy, ông Tuấn đề xuất thành lập tổ công tác liên ngành, thu thập dữ liệu nền tảng và dữ liệu hành chính, tổ chức khảo sát chọn mẫu, tổng hợp, sau đó đối chiếu với dữ liệu quản lý thuế để hiệu chỉnh kết quả. Đây không chỉ là một quy trình kỹ thuật phục vụ đánh giá Tiêu chí 7.3, mà còn có thể tạo nền tảng cho việc hình thành cơ sở dữ liệu TMĐT của địa phương.
Chuyên gia đến từ Cục TMĐT và Kinh tế số cho rằng, để hiện thực hóa các yêu cầu của Tiêu chí 7.3, các xã cần triển khai theo lộ trình 5 bước:
Thứ nhất, cần chuẩn bị và thành lập tổ công tác liên ngành. Tổ công tác là đầu mối phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị liên quan trong thu thập, tổng hợp và kiểm chứng dữ liệu.
Thứ hai, thu thập dữ liệu nền tảng và dữ liệu hành chính. Đây là cơ sở để xác định quy mô chủ thể kinh doanh, hoạt động thương mại - dịch vụ và các nguồn dữ liệu có thể khai thác.
Thứ ba, tổ chức khảo sát chọn mẫu tại cấp cơ sở. Nội dung khảo sát tập trung vào mức độ sử dụng các kênh bán hàng trực tuyến, nền tảng sử dụng và tỷ trọng doanh thu online.
Thứ tư, tổng hợp dữ liệu và tính toán suy rộng. Tùy từng nhóm hàng hóa, dịch vụ, địa phương có thể lựa chọn phương pháp ước tính phù hợp.
Thứ năm, nghiệm thu, đối chiếu và xây dựng cơ sở dữ liệu. Kết quả ước tính được đối chiếu với các nguồn dữ liệu quản lý khác để hiệu chỉnh sai số và từng bước hình thành cơ sở dữ liệu TMĐT phục vụ hoạch định chính sách.
Hội nghị được tổ chức sáng ngày 14/8/2026 nhằm phổ biến một số văn bản mới về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2035; triển khai Thông tư số 17/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương hướng dẫn thực hiện một số tiêu chí thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030. Chiều cùng ngày, các đại biểu tham gia khảo sát thực tế tại một số xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa nhằm phục vụ công tác triển khai các tiêu chí thuộc lĩnh vực Công Thương trong xây dựng nông thôn mới.
eComDX đồng hành cùng địa phương thúc đẩy thương mại điện tử xây dựng nông thôn mới Là đơn vị được Cục TMĐT và Kinh tế số giao nhiệm vụ hướng dẫn và tư vấn triển khai Tiêu chí 7.3 về TMĐT trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, Trung tâm Phát triển TMĐT và Công nghệ số (eComDX) đang tích cực đồng hành cùng các địa phương trên cả nước trong quá trình triển khai thực hiện. Với định hướng lấy hiệu quả thực chất làm trọng tâm, eComDX sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương triển khai hiệu quả Tiêu chí 7.3, góp phần mở rộng thị trường cho sản phẩm nông thôn, nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế số và thực hiện thành công Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030. |
Bài viết liên quan:
